Przyjaciele - ich okiem i piórem

Zabytkowy Komorów

Autor: Zbigniew Kowalewicz – 2008r.

1. Obiekty zabytkowe z założoną kartą obiektu.

Patrząc na dzisiejszy Komorów zadajemy sobie pytanie, jakie były jego początki i jak przebiegała jego rozbudowa.
Do początku dwudziestego wieku z nazwą Komorów kojarzył się tylko majątek i wieś jako pozostałości okresu pańszczyźnianego.
Około 1900r. a szczególnie po I wojnie światowej Komorów stał się modną miejscowością letniskową głównie w oparciu o zasoby mieszkaniowe wsi Komorów i możliwością wyżywienia tam letników przybywających głównie z Warszawy. Sprzyjało temu uruchomienie jeszcze przed 1910r. kolejki konnej prowadzącej od dworca kolei Warszawsko-Wiedeńskiej w Pruszkowie do Komorowa.
Właściciele majątku Komorów już ok. 1890r. budują 6 domów letniskowych wzdłuż drogi prowadzącej do Helenowa zwanej wtedy Szosą Komorowską. Dla potrzeb letników zostaje obsadzona lipami ul. Dacznaja /Letniskowa/. Przy każdym domu zostają wybudowane kuchnie letnie.

 
1. Plan położenia domów letniskowych w 1890r. /ze zbioru T.Terleckiego – Magazyn Parafialny – Komorów – 2007r./

W związku z budową kolejki EKD od lat 20-tych dwudziestego wieku zaczęła działalność w Komorowie spółdzielnia nauczycielska „Strzecha Polska” na terenach majątku Komorów położonych na zachód od torów kolejki.
Natomiast dalsza rozbudowa Komorowa nastąpiła po 1930 r.,  kiedy to udostępniono tereny Miasta Ogrodu Komorów po wschodniej stronie torów kolejki EKD. Na terenach tych została powołana Spółdzielnia Budowy Domów pracowników Banku Rolnego w Warszawie.
Opracowanie niniejsze oparte jest o wykaz obiektów wpisanych do rejestru i ewidencji zabytków /wg danych Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 13 czerwca 2006 roku/.
Wszystkie zdjęcia wykonano wczesną wiosną, kiedy liście jeszcze się nie rozwinęły, gdyż bujna zieleń Komorowska nie pozwoliłaby na dobre wyeksponowanie obiektów.

Już przed I wojną światową wzdłuż obecnej ul.Brzozowej powstały pierwsze domy komorowskie jak np. willa „Chojnówka” później zwana „Różanką” wybudowana ok. 1900r.  a przebudowana w latach 1932-38.

2. Willa „Różanka” ul. Brzozowa 21

Jedną z pierwszych domów była też willa „Zagroda” wybudowana w 1912r. dla pułkownika A.Gosiewskiego.

3. Willa „Zagroda II”  - ul. Brzozowa 19

Następne domy wybudowano już w latach 30-tych.

4. Willa „Marysieńka” ul. Klonowa 18 wybudowana w latach 1927-29 w stylu dworkowym.

Willa „Malutka Wschodnia i Zachodnia” przy ul. Lipowej 8 i 8A – bliźniak z elementami stylu dworkowego. Trzeba zaznaczyć, że część wschodnia jest w stanie prawie zupełnej ruiny.

5. Willa Malutka od strony zachodniej ul. Lipowa 8

Jeden z pierwszych domów na terenie Miasta Ogrodu Komorów /tereny wschodnie w stosunku do torów kolejki EKD/ - willa „Więckówka” ul. Spacerowa 6 wybudowana w 1933 r.

6. Willa „Więckówka” ul. Spacerowa 6 wybudowana w 1933 r.

2. Pałac i park

Park w zespole dworsko – pałacowym ze stawem pochodzi prawdopodobnie z I połowy XIX wieku. Pałac pochodzi też z tego okresu z tym, że w latach 50-tych XX wieku został przebudowany na potrzeby Szpitala Psychiatrycznego.

7. Widok pałacu przed 1939r. /ze zbioru, T.Terleckiego/

Obecny wygląd pałacu przypomina blok mieszkalny

8. Widok pałacu obecnie

9. Widok pałacu od strony bramy wjazdowej

W parku zachował się staw, ale, mimo, że objęty jest ochroną konserwatorską i wyróżnione są drzewa pomnikowe /wg ewidencji z roku 1977/ to jest bardzo zaniedbany a alejki są zarośnięte i wielokrotnie niewidoczne.

10. Staw i park

Staw oczyszczany jest wodą z Utraty dzięki lekkim spiętrzeniom na rzece przy pomocy specjalnej tamy.



3. Ul. Akacjowa i Brzozowa

Poniżej przedstawiono zdjęcia obiektów zabytkowych Komorowa wpisanych do rejestru i ewidencji zabytków /według danych Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 13.06.2006 r./
Prezentację zaczęto od rejonu leżącego na zachód od torów kolejki EKD gdzie domy budowane były w latach 1925 – 1930.
Dla uzmysłowienia jak zmienił się Komorów zamieszczono zdjęcie lotnicze z 1928r. przedstawiające rejon ulic Kolejowej i Klonowej.

11. Komorów, zdjęcie lotnicze z 1928r. /wykorzystano zdjęcie opublikowane w Magazynie Parafialnym - 2008/

12. ul. Akacjowa 1

13. ul. Akacjowa 4 willa BALLADA

14. ul. Akacjowa 6 willa STELLA

15. ul. Akacjowa 12

16. ul. Akacjowa 14

17. ul. Akacjowa 16

18. ul. Brzozowa 7

19. ul. Brzozowa 9

20. ul. Brzozowa 15

21. ul. Brzozowa 16

22. ul. Brzozowa 17 willa BAJKA

23. ul. Brzozowa 19 willa ZAGRODA II wybudowana w 1912 r.

24. ul. Brzozowa 21 willa CHOJNÓWKA potem nazwę zmieniono na RÓŻANKA wybudowana ok. 1900 r.

 

28 kwiecień 2008 r.